Yüksekte Çalışma Nedir? Yüksekte Çalışma Güvenliği İçin Alınması Gereken Önlemler

Yüksekte Çalışma Nedir? Yüksekte Çalışma Güvenliği İçin Alınması Gereken Önlemler

İnşaatlardan fabrikalara, enerji tesislerinden çatı bakım çalışmalarına kadar pek çok sektörde çalışanların yer seviyesinden yüksekte görev yapması gerekebilir. Bu tür çalışmalar, düşme riskinin bulunması nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği açısından dikkatle planlanması gereken faaliyetler arasında yer alır.

Yüksekte çalışma güvenliği, yalnızca çalışanların kişisel koruyucu donanım kullanmasından ibaret değildir. Çalışma alanının önceden değerlendirilmesi, mümkün olan risklerin ortadan kaldırılması, uygun toplu koruma önlemlerinin uygulanması ve gerektiğinde düşmeye karşı kişisel koruma sistemlerinin kullanılması gerekir.

Bu nedenle yüksekte gerçekleştirilecek çalışmalar başlamadan önce çalışma ortamına özel bir güvenlik planının oluşturulması büyük önem taşır.

Yüksekte Çalışma Nedir?

Genel anlamıyla yüksekte çalışma, seviye farkı bulunan ve düşme sonucunda yaralanma ihtimalinin ortaya çıkabileceği alanlarda gerçekleştirilen çalışmaları ifade eder.

Burada önemli olan yalnızca belirli bir metre sınırı değildir. Çalışanın bulunduğu konumdan daha alt bir seviyeye düşme riski bulunuyorsa çalışma alanının koşullarına göre düşmeye karşı gerekli önlemlerin değerlendirilmesi gerekir.

Yüksekte çalışma kapsamında değerlendirilebilecek alanlara şu örnekler verilebilir:

1. Bina ve fabrika çatıları,
2. İskeleler,
3. Platformlar,
4. Merdivenler,
5. Yapıların açık kenarları,
6. Cephe çalışma alanları,
7. Silolar ve kuleler,
8. Endüstriyel tesisler,
9. Güneş enerjisi sistemlerinin bulunduğu çatılar,
10. Makine ve ekipmanların yüksek bölümleri,
11. Şaft ve döşeme boşluklarının çevresi.

Çalışma alanları birbirinden farklı olduğu için uygulanacak güvenlik yönteminin de sahaya özel olarak belirlenmesi gerekir.

Yüksekte Çalışmanın Başlıca Riskleri Nelerdir?

Yüksekte çalışmalarda en belirgin tehlike çalışanın düşmesidir. Ancak çalışma sırasında karşılaşılabilecek riskler bununla sınırlı değildir.

Örneğin çalışma alanındaki malzeme veya ekipmanların aşağı düşmesi, alt seviyede bulunan kişiler açısından da ciddi bir risk oluşturabilir.

Yüksekte çalışma sırasında karşılaşılabilecek başlıca tehlikeler arasında;

1. Çalışanın yüksekten düşmesi,
2. Açık kenarlardan düşme,
3. Çatı veya platform yüzeyinde kayma,
4. Şaft ve döşeme boşluklarına düşme,
5. Merdiven kullanımında dengenin kaybedilmesi,
6. Çalışma ekipmanlarının aşağı düşmesi,
7. Uygun olmayan ankraj noktalarının kullanılması,
8. Kırılgan çatı yüzeylerine basılması,
9. Olumsuz hava koşulları

yer alabilir.

Bu risklerin tamamı çalışma başlamadan önce yapılacak değerlendirmede dikkate alınmalıdır.

Yüksekte Çalışma Güvenliği Nasıl Sağlanır?

Yüksekte çalışma güvenliğinin temelinde riskleri meydana geldikten sonra yönetmek yerine, mümkün olduğunca çalışma başlamadan önce kontrol altına almak bulunur.

Bu nedenle güvenlik önlemleri belirli bir sistem içerisinde planlanmalıdır.

1. Çalışma Alanının Risk Analizi Yapılmalıdır

İlk aşamada çalışma yapılacak alan incelenmelidir.

Çalışanın hangi noktadan alana ulaşacağı, nerede çalışacağı, hangi güzergâhta hareket edeceği ve hangi noktalarda düşme tehlikesinin bulunduğu belirlenmelidir.

Özellikle;

1. Açık kenarlar,
2. Seviye farklılıkları,
3. Şaft boşlukları,
4. Çatı kenarları,
5. Kırılgan yüzeyler,
6. Merdivenler,
7. Erişim noktaları

ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Riskler doğru şekilde belirlenmeden uygun güvenlik sisteminin seçilmesi mümkün olmayabilir.

2. Toplu Koruma Önlemlerine Öncelik Verilmelidir

Yüksekte çalışma güvenliğinde mümkün olduğu durumlarda çalışanların bireysel hareketlerine bağlı olmayan toplu koruma sistemlerine öncelik verilmesi önemlidir.

Örneğin açık bir yapı kenarında uygun kenar koruma sistemi kullanılması, çalışma alanındaki birden fazla kişinin aynı anda korunmasına yardımcı olabilir.

Geçici veya kalıcı korkuluk sistemleri, çalışma platformları ve uygun kapatma çözümleri çalışma koşullarına göre değerlendirilebilecek toplu koruma yöntemleri arasındadır.

Kenar Koruma Sistemleri Nerelerde Kullanılır?

Kenar koruma sistemleri, özellikle düşme riski bulunan açık kenarların güvenli hale getirilmesinde kullanılan önemli çözümlerden biridir.

İnşaat ve endüstriyel çalışma alanlarında;

1. Döşeme kenarlarında,
2. Merdiven boşluklarında,
3. Bina cephelerinde,
4. Çatı kenarlarında,
5. Platformlarda,
6. Şaft çevrelerinde

uygun kenar koruma çözümlerinden yararlanılabilir.

Kullanılacak sistemin çalışma alanına ve ilgili teknik gerekliliklere uygun şekilde seçilmesi gerekir.

3. Uygun Yaşam Hattı Sistemi Kullanılmalıdır

Toplu koruma yöntemlerinin yeterli olmadığı veya çalışma koşulları nedeniyle uygulanamadığı alanlarda uygun düşmeye karşı kişisel koruma sistemlerinin değerlendirilmesi gerekebilir.

Bunlardan biri yaşam hattı sistemidir.

Çalışanın hareket yönüne ve çalışma alanına göre yatay yaşam hattı veya dikey yaşam hattı kullanılabilir.

Örneğin çatı üzerinde yatay hareket eden bir personel için yatay yaşam hattı değerlendirilirken, sabit bir merdiven üzerinde aşağı-yukarı hareket eden çalışan için dikey yaşam hattı çözümü gerekebilir.

Yaşam hattı sistemlerinin çalışma prensipleri ve kullanım alanları hakkında daha ayrıntılı bilgi için “Yaşam Hattı Nedir? Yatay ve Dikey Yaşam Hattı Sistemleri Nerelerde Kullanılır?” içeriği incelenebilir.

4. Doğru Kişisel Koruyucu Donanımlar Seçilmelidir

Yüksekte çalışma sırasında kullanılan kişisel koruyucu donanımların yapılan işe ve kullanılan güvenlik sistemine uygun olması gerekir.

Çalışma koşullarına göre;

1. Tam vücut emniyet kemeri,
2. Bağlantı elemanları,
3. Karabinalar,
4. Lanyard sistemleri,
5. Enerji emiciler,
6. Düşüş durdurucu ekipmanlar,
7. Uygun baş koruyucular

gibi farklı ekipmanlara ihtiyaç duyulabilir.

Kişisel koruyucu donanımların yalnızca mevcut olması yeterli değildir. Ekipmanların doğru seçilmesi, uygun şekilde kullanılması ve gerekli kontrollerinin gerçekleştirilmesi de önem taşır.

5. Ankraj Noktaları Doğru Belirlenmelidir

Düşmeye karşı kullanılan sistemlerde çalışanın bağlandığı noktaların güvenilirliği kritik öneme sahiptir.

Rastgele bir yapı elemanının bağlantı noktası olarak kullanılması doğru değildir. Ankraj sistemi ve bağlantı noktaları çalışma koşulları dikkate alınarak belirlenmelidir.

Ayrıca bağlantı noktasının konumu olası bir düşüşün mesafesini ve çalışanın hareket alanını etkileyebileceğinden sistemin bütün olarak değerlendirilmesi gerekir.

6. Çalışanların Eğitimi İhmal Edilmemelidir

En gelişmiş güvenlik ekipmanları dahi yanlış kullanıldığında beklenen korumayı sağlayamayabilir.

Bu nedenle yüksekte çalışan personelin yaptığı işe, karşılaşabileceği risklere ve kullanacağı ekipmanlara ilişkin gerekli bilgi ve eğitime sahip olması önemlidir.

Çalışanların özellikle güvenlik ekipmanlarının doğru kullanımı, bağlantı yöntemleri ve acil durum prosedürleri konusunda bilinçli olması gerekir.

Hava Koşulları Yüksekte Çalışmayı Nasıl Etkiler?

Dış ortamda gerçekleştirilen yüksekte çalışmalarda hava koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Kuvvetli rüzgâr, yağmur, buzlanma veya görüş mesafesinin azalması çalışma yüzeyinin güvenliğini ve çalışanın dengesini etkileyebilir.

Özellikle geniş ve açık çatı alanlarında rüzgârın etkisi yer seviyesine göre daha belirgin olabilir.

Bu nedenle çalışma öncesinde çevresel koşulların değerlendirilmesi ve güvenli çalışma şartlarının oluşmadığı durumlarda gerekli tedbirlerin alınması önemlidir.

Acil Durum ve Kurtarma Planı Neden Gereklidir?

Yüksekte çalışma planlamasında sıklıkla gözden kaçırılan konulardan biri de olası bir olay sonrasında yapılacak müdahaledir.

Bir çalışanın düşüş durdurma sistemi tarafından yakalanması tehlikenin tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Çalışanın güvenli bir şekilde bulunduğu konumdan alınması gerekebilir.

Bu nedenle çalışma başlamadan önce;

1. Acil durumda kimin müdahale edeceği,
2. Hangi ekipmanların kullanılacağı,
3. Çalışana nasıl ulaşılacağı,
4. Kurtarma işleminin nasıl gerçekleştirileceği

belirlenmelidir.

Kurtarma planının çalışma alanına özgü hazırlanması, yüksekte çalışma güvenliğinin önemli parçalarından biridir.

Yüksekte Çalışma Ekipmanlarının Kontrolü Neden Önemlidir?

Yaşam hattı, ankraj ve kişisel koruyucu donanımlar zaman içerisinde çevresel koşullara, kullanıma ve mekanik etkilere maruz kalabilir.

Bu nedenle kullanılan sistem ve ekipmanların üretici talimatları ve ilgili gereklilikler doğrultusunda kontrol edilmesi gerekir.

Kontroller sırasında bağlantı noktaları, sistem bileşenleri ve ekipmanların genel durumu değerlendirilmelidir. Hasar gördüğü veya güvenli kullanım açısından uygun olmadığı belirlenen ekipmanların kullanılmaya devam edilmemesi önemlidir.

Yüksekte Çalışma Güvenliği Bir Bütün Olarak Ele Alınmalıdır

Yüksekte çalışma sırasında güvenliği sağlamak için yalnızca bir emniyet kemeri kullanmak veya çalışma alanına bir yaşam hattı kurmak yeterli olmayabilir.

Etkili bir yüksekte çalışma güvenliği yaklaşımı; risk analizi, güvenli erişim, toplu koruma sistemleri, yaşam hattı ve ankraj çözümleri, kişisel koruyucu donanımlar, çalışan eğitimi, ekipman kontrolleri ve kurtarma planının birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

CKY Safety, yüksekte çalışma alanlarında karşılaşılan farklı risklere yönelik yaşam hattı ve kenar koruma sistemleri başta olmak üzere düşmeye karşı koruma çözümleri sunmaktadır.

Çalışma alanına uygulanacak sistem belirlenirken yapının özellikleri ve gerçekleştirilecek iş dikkate alınmalıdır. Projeniz için uygun yüksekte çalışma güvenliği çözümünün belirlenmesi ve uygulama seçeneklerinin değerlendirilmesi için CKY Safety ile iletişime geçebilirsiniz.