ABD-İran gerilimi Orta Doğu’da tırmanırken, küresel piyasalar sarsıldı. Petrol fiyatları yükseldi, altın değer kaybetti, borsalar dalgalandı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) İran’a yönelik yaklaşık 90 askeri hedefi vurduğunu açıklamasının ardından Orta Doğu’daki gerilim küresel piyasaları sarstı. Bu askeri hamleler ve ABD Başkanı Donald Trump’ın “Artık onlarla anlaşmak istemiyorum” şeklindeki sert ifadeleri, jeopolitik risk algısını yükselterek Brent petrolün varil fiyatını 80 doların üzerine çıkardı, altın fiyatlarını düşürdü ve dünya borsalarında satış baskısı yarattı.
ABD Başkanı Trump’ın “İran ile ateşkesin bittiği” yönündeki açıklamaları piyasalarda tedirginliği artırdı. Ardından CENTCOM’un saldırıyı tamamladığını duyurması tansiyonu üst seviyeye taşıdı. Ancak Trump’ın daha sonra “İran’ın anlaşma yapmayı çok istediğini” belirtmesi, kaygıları bir nebze azalttı.
Jeopolitik risklerin tam anlamıyla ortadan kalkmaması, fiyatlamalar üzerindeki negatif etkileri belirginleştirdi. Brent petrolün varil fiyatı dün 22 Haziran’dan bu yana ilk kez 80 doları görerek önemli bir yükseliş kaydetti. Dünya enerji piyasaları için kritik Hürmüz Boğazı’ndaki tanker geçiş sayısı önceki güne göre yarı yarıya azalarak 7’ye düştü.
ABD Merkez Bankası (Fed) tutanakları, yetkililerin çoğunun yapay zeka kaynaklı talep, Orta Doğu’daki savaş veya tarife etkileri nedeniyle enflasyonun yüksek seyretmesi halinde faiz artırımının gerekli olabileceğini belirttiğini gösterdi. Tüm yetkililer son toplantıda politika faizinin mevcut aralıkta korunmasını destekledi. Uluslararası Para Fonu (IMF), güncel Dünya Ekonomik Görünüm Raporu’nda küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 3,1’den yüzde 3’e düşürdü.
Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon korkularını körüklemesi, merkez bankalarına yönelik şahin duruş beklentilerini pekiştirdi ve altın fiyatları üzerinde baskı oluşturdu. Altının onsu dün yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 77 dolara gerileyerek düşüşünü üçüncü işlem gününe taşıdı. Dolar endeksi 100,9 seviyesinde yatay seyrederken, ABD’de S&P 500 endeksi yüzde 0,28, Dow Jones endeksi yüzde 1,09 düştü. Nasdaq endeksi ise yüzde 0,2 yükseliş kaydetti.
Avrupa borsaları, Orta Doğu’daki gerilimin tırmanabileceği endişeleriyle satıcılı bir seyir izledi. Trump’ın açıklamaları ve petrol fiyatlarındaki yükselişler, bölge piyasalarında risk iştahını azalttı. İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,66, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,18, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 2,23 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,22 değer kaybetti.
Asya borsaları Japonya hariç genel olarak negatif bir kapanış yaparken, yarı iletken sektöründeki toparlanma eğilimi dikkat çekti. Çin’de haziran ayı enflasyonu yıllık bazda yüzde 1 ile beklentilerin altında kaldı. Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,4 yükselişle ayrışırken, Güney Kore, Çin ve Hong Kong endeksleri geriledi.
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, dün günü yüzde 2,12 değer kaybederek 14.189,96 puandan tamamladı. Dolar/TL bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,8710’dan işlem gördü. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi sonrası yaptığı açıklamada, zirveye tüm müttefiklerin lider düzeyinde katılımını Türkiye’ye duyulan güvenin ispatı olarak değerlendirdi.
